Miyaan dooqa keligeey laheyn?

Tallo iskuma kaa sheego oohin bey qolkeedii iskula soo xirtay iyadoon heysan cid u garaabta ama dareemeysa, waxey ku jirtaa marxalad adag oo ah "Labo kala daran mid dooro" Haddii ay ku gacan seyrto waalidkeed iyo walaalaheed oo ay sameyso sida nafteeda dooneyso waxey cabsi ka qabtaa iney mudato ciqaab darran oo xagga walaalaheed uga yimaada, haddiise ay balantii iyo axdigii ay wada mareen wiilka ay is caashaqeen ay jebiso si dhibkan iyo cadaadiskan heysta uga baxdo, waxey maanka ku heysaa in Nabsigu soo deg dego oo waxyeeladiisa iyo baa-ba'iisa aan laga kabsan karin. Sidaas aawadeed xaalada Amran waa "Baddu meeshaad kagtaa ka dhanaan"

"Allayahow caashaq aan cudurkiisa
cidna kuu ogeyn caloolyow iyo ciil badnaa.
Casiiskow hadmaan ceyshka la cuni inankaan
Calmaday oo cindigeyga ahaaday?"

Amran baa ku catowday markale iyadoo ku jirta jahawareer kii ugu weynaa ee abid gasho tan iyo intii ay garaadsatay. Waxey weligeed aaminsaneyd iney tahay ruux talada leh oo u arimin karta aayaheeda iyo cidda ay lawadaagi doonto, hadase waxey u muuqataa qof aan heysan awood badan oo la muumulo siddii carruur labo jir ah.

Duq Faadumo waa Amran hooyadeed siddii caadadu aheyd iyadoon kuleyl iyo qabow midna ku heyn wareerka lasoo gudboonaaday gabadheedii ayey ka timid qaraabo salaankii ay ku maqneyd oo tartiib qolkeedii iska gashay, iyadoon eeg eegin sida xaaladu tahay. Maxamuud markuu maqlay shanqarta islaanta hubsadayna iney qolkeedii u gudubtay ayuu deg deg uga daba tagay oo inta ku garaacay albaaka weydiistay inuu soo geli karro.

"Soo gal hooyo" bey tiri. Maxaa darnaa bey hadana hadalka sii daba dhigtay iyadoo kursi meesha yaala ku sii fariisaneysa sina uga muuqdo daal aad u daran iyo islahadal baryahan ku soo kordhay.

- Hooyo wax daran ma jiraane, iiwaran adiga, xageed sidan ugu soo daahday?
- Hooyo waa adigii ogaa habaryartaa baan u tagayoo waxaan kala hadlayey arrinta Amran iyo guurka Cabbaas, si ay iyadana tallo uga dhiibato waatanoo ileyn waad ogtahay iney diiday inkaar heshadan wiilkii aan u doortay.
Dadkey rabtaa iney igu ceebeyso.

Meeday iyadii hadda habaar waalid bey qabtaa, Wallee uma duceyn ee bal taas aayaheeda dambe hala ogaado sida ay ii xakaarisayaa, tanaa tanaa!. Iga daa warkeeda maandhoow aan ka nasto cambaar weyba i waashaye.

- Nasiino ma jirtee mid aan kuu sheego, maanta waan dilay oo dhirbaaxo aan weligeeyba kala xishoon jiray baan ku dhiftay markeey muranka iga badisay. Wax kalena kuma aynaan murminee, waxaan islahaa daganaan wax u fahansii.

Gabadhana waxey dooneysa hooyo sida aan hadalkeeda kafahmay iney gidaarada la istaagto wiilasha ciyaal suuqiinta ah. Waxaan u maleynayaa iney nin xirriir la leedahay.

- Ma dhirbaaxo keliya ayaad ku dhifatay oo maa laftey taagtaba jebisid wasaqada xunta ah ee aan istaahilin in la ixtiraamo. Ayey ciil dartiis hayey tiri Duq Faadumo markii lugu soo hadal qaaday warka Amran xay iyo fir fircooni ka muuqatay

- Iigu yeer anaa balan qaaday maanta in dhirbaaxo iyo wax ka badanba korkeeda ay ku dhacaane, xageen geynayaa gabar aan warka waalidkeed maqleyn ma aneey rabtaa in la igu sheekeysto oo weliba ay ogtahay in reeraheeda ay war badan yihiin oo xumaanta raadshaan.

- Waa runtaa hooyo, waan ogahay in reeraha aan ka dhalanay ay war badan yihiin oo xumaanta raadshaan. Tan iney naceebeyso keliya ayaa naloogu dhalshay, ayuu yiri Maxamuud oo isagu dabacsanaan u muujinaya islamarkaasina iska dhigaya nin garabka islaanta taagan oo waxey tiraahdaba "Taxta Amrak" yiraahda.

Intuu istaagay buu yiri waan u yeerayaa tii hooyo ee bal daganaanta kaasho waxba yaanan ciilka iyo carradu ku qaadinee!
Amran halkeedii bey jiiftaa iyadoo filin xiiso leh u shidnaa "Labo kala barisay kala war la'ee" maba oga sida loogu tashanayo, ee waxey dhex ma quuraneysay riyada beenta ah ee ay isku maaweelineysay. Kuna fekereysa sida ay u ahaan laheyd ruuxa ugu farxada badan dunida haddii iyada iyo gacaliyaheeda Axmed ay galaan aroos iyo guri xalaal ah oo looga raali yahay.

Riyada iyo hadba ruu wax jecel rajo kunool baa la yiraahdaaye intuu filinkaasi u shidnaa, Maxamuudkii waalnaa ayaa si naxriis darro ah albaaka u garaacay, "Naayaa hooyo, gabadhaadan ceeb u joogta ah hooyo baa kuu yeereysa ee si deg deg ah ku soo bax, haddii kale albaabka intaan jebiyo ayaan feer kaaga soo bixinayaa qolka" ayuu ku qeyliyey isagooo ismaqashiinaya islaanta si ay u taageerto maskaxdiisa u eg laheysta.

Amran markey codkiisa maqashayey ayeyba docdii kale sariirta isku rogtay iyadoon dhag jalaq u siin warkiisa. Markale ayuu misna albaabka xoog u gaaracay isagoo ku celinaya intii uu horey u dhahay.

Islaantii baa maqashay qeylada ka dhaceysa, intey soo baxday bey u timid Maxamuudkii hortaagna qolkii Amran.
- Naa maa furtid albaabka sow adiga maahan waxa lala hadlayaa, maxaad isku dhaga tireysaa? Markale inaan ku iraahdo qolka kasoo bax ma rabo ee sida ugu dhaqsaha badan iigu imow fadhiga ayaan sii aadaya, ayey inta tiri Duq Faadumo wiilkeediina gacanta sii qabsatay.

Islaantii hadey meesha timid ma war baa meesha yaala, waa in waxkasta la yeelaa xitaa haddii ay dhib yihiin.
Amran iyadoo wel wel iyo cabsi ka muuqato muragada korkeeda saarana uu yahay mid laga akhrisan karro ayey tagtay qolkii fadhiga ahaa ee ay ku sugayeen hooyadeed iyo walaalkeed oo aad moodid labada qof ee u so taagan cadaadiskeeda.

Markii ay timid qolkii ayey aragtay hooyadeed oo indhaha ku gubeysa sugi la'na inta ay agteeda kasoo fariisato si ay bal ugu gacan qaato ama xitaa wax ku dhifato. Labo cad bey u kala jari laheyd hadey awoodi laheyd maalinkaasi iney wax ku dhifato ama aaney iska ilaaliney iney gabadheeda oo inan ah u gacan qaado.

Balse Amran miyirkeed waa qabtaaye ma fariisan meesha ay ka filan karto iney uga imaneyso wax gacan ka hadal ah ee waxaa ay fariisatay meel aan sidaasi uga dheereyn halka ay fadhiyaan islaanta iyo wiilkeeda.

- Maxaa meesha dheer ku geynaya maad soo fariisatid agteyda, mise waad iga faaneysa sow maahan? ayey hadal ku bilowday Duq Faadumo oo intaas hordhac uga dhigeysa dood iyo buuq kale oo meesha ka furmo, hadduu hadalka xumaadana aysan gacan ula kala harin.

- Maya hooyo kaama faanayo mana diidani inaan agtaada fariisto ee waxaan iiga muuqan meesha boos sadex qof qaadi kara, sidaas baan meeshan iskaga fariistay ee maxaad iigu yeertay?

- Hadaadan is indho tireyn waad ogtahay waxaan kuugu yeeraye, maxaad damacsan tahay, maxaad go'aan ku gaartay sideed dooneysa inaad gurigan ugu noolato. Koley gabadhadeydii warka iga maqli jirtay ma tihid, Sheydaanka ku duufsadayna waa kugu diray reerahaagii ee. Bal ii sheeg waxaad damacsan tahay?

- Hooyo waxaan damacsanahay iyo waxaan go'aan ku gaaray midna ma jirto. Aniga sidaan shalay gabadhaadii kuugu ahaa baan maanta kuu ahay, ma jiraan cid igu kaa diri karta ama wax ii sheegtay marka yaan la ii fahmin qalad oo waxaanan aheyna yaan la igu tilmaamin.

- Haye, hadey jirto sida aad sheegeyso maxaad u maqli la'dahay warka lugu leeyahay? Sow ma ogid inaad qaan gaar tahay oo markaan geeri mooyee aan gabow kuu laabneyn.

Waxa gabdhaha facaa ah mid kulmid ah iyo mid kaa yarba ay ku fekerayaan mustaqbalkooda iyo nolol raaxo leh maxaa adiga kuu diiday.? Su'aalo aan loo baahneyn bey islaantii meesha ka furtay iyadoo rabta iney isku daydo iney si dagaan ah wax ugu sheegto gabadheeda.

-Guurku ceeb maahan hooyo waana sunnadii Rasuulkeena (csw) cidkastana ay jeceshahay iney yeelato reer, laakinse aniga waqtigan xaadirka ah guur diyaar uma ihi, mana jirto cid aan u arko inaan ku aamini karro nafteyda. Sidaas daraadeed weli calafkii baa dhiman.

-Calafku waa dhiman yahay waa runtaa balse adigu da daalkeedii ma la timid oo ma isku dayday? Mise adigoo iska fadhiya ayaa nin ku leeyahay kaalay anigaa ku guursanayee?.

- Maya hooyo, laakin nin aan u arko inaan nolol la wadaagi karin baan ii muuqan, balse wax walba waxey u baahan tahay marka ay rabitaanka xagaaga ka timaado inaad qabatid. Waqtigan xaadirka ahna hooyo iskool baan dhigtaa GUUR GUUR iyo nin buuqiis uma soo jeedo tacliinteyda inaan dhameysto ayaan jeclaan lahaa, horeyna waan kuugu sheegtay taas.

-Tacliinta ha ii dambeysee ma ogtahay inaad tahay ruux dumar ah oo cimraaga kooban yahay?`Teeda kale marka aad leedahay nin ii qalma oo aan nafteyda ku aamini karro ma jirro, xageed ku ilowday wiilka walaalkaa ah ee Cabbaas? Sow ma ogid inuu ku jecel yahay oo waxkasta oo gabar diyaar loola yahay uu kuula yahay.?.

-Ninkaas adiinkaan idiin ka kama maqlaa warkiisa, maba igu hayo xiiso waana wiil walaalkeey ah oo aan meel ku soo wada kornay, mana u arko nin aan nolol la geli karro. Cid kalse waa suuragal inaan hadal u furro oo aan guur kala hadlo.

- Cabbaas muxuu qabaa, xagee la'yahay, miyaanu aheyn nin qurxoon oo intii la doona leh gabarna ay ku hamiyi karto?
-Hooyo i dhageyso hadduu quruxsan yahay ninkaas isagaa qurxoon, gabadhii rabtana wey guursan kartaa, laakin aniga dooqeyga maahan, mana rabo inaan waqtigeyga qaaliga ah ku lunsho hadalkiisa mustaqbal aan kala hadlaa iska daaye riyo xitaa iguma arkayo.

-Cajiib! dooqaagu waa kee? Ma waxaad rabtaa inaad waqtiga kulumiso niman jidad la istaagoow iyo caweysyo aad kala soo tumato. Ileyn gabar sharaf leh waa tan warka waalidkeed leeyahay yeeshee?

-Tumasho aaa?? Inaali Lilaah waa Inaa Ileyhu raajicuun, hooyo adiga seed u hadleysaa oo hadaan ku iri ninkan marabo mana ahan dooqeyga macnaheedu ma waxey tahay inaan rabo inaan tumasho iyo jid is istaagis kulumiyo waqtigeyga? Waan ka xumahay inaad sidaas u fekerto. Teeda kale aqoon baad ii leedahay hooyo, waadna ogtahay inaan caweysyo iyo meel aysan nafteyda kuba qanacsaneyn inaan jecleyn inaan aado, hadana aad sidaas maanta tiraahdo.

- Haatan iyo dan hooyo, maxaad iigu yeerteen oo aad iga rabtaan inaan qabto, aan ka aheyn warka ninkaas aad Cabbaas Cabbaas leyneysaan ?

- Sheekada adigoon koobin gabaryahan waxaan ku weydiinaya ma cidbaa jirto aad sheekeysataan oo xirriir idiin kaga dhaxeeya?

Shib bey tiri Amran markii su'aashaas la weydiiyey, waqtigan xaadirka ah Axmed oo ay xasuusteedii qadar daqiiqado ah ka maqnaa bey go'catay, inkastoo aysan jecleyn in goob aan munaasib ku aheyn lugu soo xasuusiyo. Hadana "MAYA" ayey ku jawaabtay iyadoo si uga baqeysa in dareenkeeda laga akhristo waxa uurkeeda ku jira.

- Runta sheeg haduu jiro mid aad kala sheekeysato waxa meelahan taleefano soo dir dirao maalin walba?
- Hooyo MAYA MAYA, ma jirro ee fadlan i runso!
- Gabar waqtigan jirta baanan ka akhrisaneyn nin xirriir lama lihi, ee waxaan kuu sheegayaa oo keliya walaalkaana horey buu kuu yiri. Ha isku dayin inaad ragga islaameed been u sheegtid. Ogow aniga iyo dhamaan walaalahaa iyo reeraha aad ka dhalatayba waan isku raacsanahay in adiga Cabbaas la isku kiin darro intaad iskuulka ka dhameysatidna la dhowrayo, waana go'aan aan ka laabasho laheyn.

Amran cirkaa ku soo dumay markii la yiri warkaas naxdinta leh, iney suuxdo wax yar bey ku sigatay. Wadnihii baaba istaagi rabay naxdin iyo anfariir awgiis. Aaamusnaan dheer kadib bey u muuqatay wax miyirkeedii maqnaa soo laabtay.

- Hooyo ma waxaad ku taliseen farxadeydii mise muragadeydii baad ku heshiiseen, waa adiga leh dhamaanteen go'aan baan gaaray, mase ogtahay inaan aniga ahay cida awooda iyo xaqa leh ee nolosheeda xukunkeeda Illaahey kasokow? Qofkaan aniga rabana uu yahay kan keliya ee agteyda qiimo ka leh oo dabeecadiisa iyo dad la dhaqankiisa isoo jiidan.

-Waxaan diyaar u ahay inaan ciqaab tan ugu xun muto oo aan ku guur la'aado inta aan guursan lahaa ruux aanan guurkiisa raali ku aheyn nafteyda iyo dooqeygana isiin.

Hadal iyo dhamaantii waxaad doontaan igu sameeya. Kun hadey muslinto kuna ay kufriso oo diinta Islaamka ka baxdo, ninkaas aad Cabbaaska ku sheegteen marna sariir la seexan mayo, aakhiro leen aadaya ama waan u mustaqbal seegayaa maahee...!

Lasoco cadadka dambe insha Allaah!

Ikraam Cali-kaar
Gothenburg, Sweden
ikraam@journalist.com