Miyaan dooqa keligeey laheyn?

Ciil iyo carro xoogan baa ka muuqda wejigeedi, kasokow hadddey albaabka ka baxdo oo ay ka dhabeyso ineysan reerka ku soo laabaneyn ma taqaano meel ay jihadda saarto. Caddaadiska guriga iyo guurka qasabka ah waa labo arrimoood ee quus ku riday rajadii ay qabtay. Banaankey u soo baxday iyadoo ooyeysa, ma taqaano waxey sameyso meello fiir fiiris baa kasoo haray. “Dib ma u laabataa” ayey iskula hadashay hadana waxey ogtahay wejigii ay hadeer ku soo kala tageen iyada iyo hooyadeed inaanu wanaagsaneyn oo islaantii meesha kasiimiisaneyso dagaalkeed aan afka ku ekeyn ee gacan ka hadalka u dheera.

Wey soo baxday oo waxey soo raacday baskii geyn lahaa xaafadda saaxiibted Caasho. Shan iyo toban daqiiqo kadib waxey u timid saxiibteed Caasho oo markaasi nasiib wanaag iyadana ka timid banaanka. Waa leysa salaamay oo inta la iska dhunkaday labada daan la iskulana dhaqaaqay wareysi sida qof walba xaaladiisa gaar ahaaned yahay maalmahey kala maqnaayeen. Caasho durba waa dareentay in maanta saxiibteed wax si ka yihiin indhaheeda oohin daraadiis la gaduutay baa u sheegay ineysan xaaladdu caadi aheyn.
“Amraneey abaayo maanta kugu dhacay miyaad jiran tahay, mise wax kale ayaa jirro?” ayey weydiisay Caasho. Oohin bey afka labadiis furatay meeshii laga sugayey jawaab. “Abaayo ma aqaano si aan ahay iyo waxaan sheego intaba” intey tiri bey halkeedii fiq fiqdii kasii waday. Caasho markey aragtay iney saxiibteed ooyeyso bey iyadana is celin weysay oo geesteedii baroor kala qabsatay sidii in labadooda loo sheegay war ay kanaxaan oo kale.

- Abaayo wax kale lama ooyayo hooyadeey baan isa soo dagaalnay, reerkana baryahan iskuma fiicnin.

- Amaran saaxiibey maxaa dhacay sidee wax u jiraan maxaa keenay dagaalka? Ayey weydiisay Caasho oo indho taageysa.

- Walaahi wax jirro ma jiraan aan ka aheyn sheekadii aan berigii kuu sheegi jiray ee la igu qasbayey Cabbaaskii walaalkeey ahaa, ayaa hada soo labo kacleysay. Galabta ayaan is aragnay isagii. “Isagii aa”? ayey lasoo booday Caasho oo sheekadii Amran u waday ka kala goysay.

- Haa abaayo, isagii baan is aragnay galabta si kale iskumeynaan arki laheyne abaayooy sheekadiisa awal waan la socday dhowr jeer baan ka meer meeray waxaana doonayey inaan mar ay ku haboon tahay runta u sheego. Marka maanta ayaan u helay fursadaas waana u sheegay sida ay wax yihiin.

- Haye, adigaaba saxiibeey war ii haye, islaanta dagaalkeeda ha ii dambeeye “Xayawaankan Cabbaas Cabbaas leeyeen” SORRY abaayo, hadaan walaalkaa iri xayawaan. Xumaan ugama igama ahan ee waxaan arkay sidduu nacas u yahay iyo wax ma fahme.

- Dhib malaha abaayo waan ogahay inaadan xumaan uga danlaheyn, ma anaase kala jecel haddii laugu sheego xayawaan iyo wax lamid ah..

- Inteed isku aragteen hee? Muxuu dhahayse markaad u sheegta xarfaanki Ingiriiska?

- Muxuu dhihi lahaa, runta oo qayaxan aan indhaha ka saaray kanax ama ku farax aan iri saaxiibow sheekadas ma soconeyso sababtoo ah waa anigoo qof kale xirriir la leh.

Laakin indho adeygiisa aan layaabay ku lahaa jaanis isii waxaa dhici karta inaan ka fiicnaado ninkaas kale. Anah waxaan iri ha is daalin arrintaas ma soconeyso ee reer magaalnimada ka raac danahaagana yeysan kaa dayacmin.

Waa kiiyo aad ogtahaye intuu isoo raacay buu been qubxinimo ku guri karro ku guray hooyo. Islaanta oo awalba ninkaas maahee aan sheeko kale heyn markii loo sheegay in xirrir kale uu jiro tii dheereyd ay dhigtay. Waxeyna lasoo istaagtay Cabbaas nimaan aheyn been uma sheegi kartid mana guursan kartid DEYRO AMA DUCO mid leed qaadaneysa maahe.

- Haddee saxiibeey islaantii furkey tuuratay anah inkastoo la murmay waxaan u sheegay inaan deyro qadanayo oo aan reerka dib dambe ugu soo laabaneyn, haddey ku adkeystaan ninka ay iga dabawadaan. Marka waa iga wareersan tahay ma aqaano wax aan yeello. Waxaan ogahay in hooyo aysan sidan iiga hareyn oo wiilashii walaalahey ahaa igu direyso markaasina ay i dilayaan.

- ”DIL aa” saxiibey waxaas ma jiraan meeshan Yurub aa la dhahaa, kow dheh wiilasha walaalahaana ma waalna meeshan Soomaaliya maaha, waxey ahaataba ma qabo in sidaas ay sameyn karaane. Laakin abaayo si aydan iskaga hor iman waalidkaa iyo walaalaha waa in xal la keena.

- Xalka la keenayo saxiibey muxuu yahay, waa u jeeda hooyadeey waxaan ninkaas aheyn arrintiisa mawado, anah ma rabo inaan guursado nin aan jecleyn oo qasab la iigu darro, teeda kale waxaan ahay ruux balan iyo axdi lahe.Mana iga suurtowdo inaan balaantii Axmed ka qaaday aan ka baxo waxkasta hadey dhacaan. Marka Illaaha tallo ku filan, hadaanse kaa codsado inaan caawo gurigiina seexdo ma iga yeeleysa igama heyso inaan reerka ku laabto caawa waxaan rabaa inaan mashaakilka igu furan kanasiyo maskaxdeyda oo sidaan yeeli lahaa ka fekero?

- ”Haa abaayo, Bismaalihiyow maxey tahay ma iga yeeleysa, saaxiibeey gurigan waa gurigaagii ma ilowday inta jeer aan xaafadiina seexan jirnay aniga iyo Sucaad?. See waaye warkaas dambe yaanan kaa maqal ee hoo dharkan xirro iska siib” intey u soo taagatay marro baati aheyd oo ay kasoo bixisay armaajada.

Inkastoo Amran iyo saxiibteed aysan gaarin go’aan iyo xal wax looga qaban karro mashqada taagan, haddana habeenkii waxey la joogtay saaxibteed Caasho.

Duq Faadumo habeenkii markey aragtay in saacaddu horey u dhaaftay 11-kii fiidnimo wel wel baa qabatay, waxey isweydiisay in gabadhu ka dhabeysay warkey sheegeytay ee aaney guriga dib ugu soo laabaneyn. Mid kamid ah wiilasheedii dibada ku maqnaa bey wacday oo u sheegtay in Amran ay maanta murmeen reerkana aysan weli iman wal walna ay ka qabto xaalada ay ku sugan tahay.

”Maandhow tii inkaarta qabtay ma aqaano meeley jirto taleefankeedii gacantana wey xirratay ee bal orod kasoo eeg gurigii gabadhii Caasho ee saxiibteed aheyd meel kale oo ay aado ma taqaane” Saciid waa wiilasheeda kan ugu degan ee wiilasha ay dhashay ku jiro ma ahana reero buuq wuxuu jecelyahay waxkasta wada hadal iyo is afgarad in lugu dhameeyo.

Arrimaha taagen ee walaashiis waa uu la socdaa, marba haddii talada reerka looga weyn yahay kuma deg dego inuu dhexgalo da’ ahaana Amran buu sanad ka weyn yahay, sidaas aawadeed howlihiisi adduun baa ka badan mida reerka looga madax weyn yahay. Dhinac marka la eego waa nin wax garad ah oo aan jecleyn in ruux bani’aadam ah la qasbo oo sanka laga geliyo wuxuusan jecleyn. Hadal haddii laga maqlayo wuxuu oran lahaa gabadhan maskiinta ah daaya.

Islaantu waxey Saciid u wacday inuu yahay nin degan haddey wici laheyd Maxamuud-keedii gacanta uun ka hadla sheekada meesha hada joogto meel ka xun bey gaari laheyd, caawa uun waxey doontay bal in gabadheedi guriga soo seexato marba hadeysan uga baran iney dhexdo meeleysan ku ogeyn.

Waagu wuxuu la baryana la arko. Ileyn ”WAREER CAWO WAA LOO WAABERIISTAAYE” ”Haye hooyo hadey gurigaas joogto qeer waaye wax ka halaabaya ma jiraane waa soo wadaa” intuu yiri ayuu is weydiiyey waxa hooyadiis cilaaqtanka u jeceshay oo ay cadaadineyso gabadheeda. ”Hooyadeey shiddo jecelaa gabar sanadahan jirto ay rabtaa iney qasabto iyada lee is daalineysa maahee waa hal bacaad lugu lisay” intey sheekadaasi la yaab ku noqotay madaxana ruxay ayuu baabuurkiisi kaxeystay jihadana afka saaray meeshii loo tilmaamay.

Sidduu u socoday dhowr daqiiqo wuxuu baabuurkiisi hor dhigtay Gurigii Caasho reerkeeda daganaayeen kadibna garaacay reerihii albaabkooda, waxaa ka furtay Caasho hooyadeed oo u sii sheegtay in gabadha walaashiis ay joogto wax ka halaabayana aysan jirine ay joogto gurigeeda labaad.

Amran saxiibteed markey maqashay in guriga la yimid bey inta soo baxday is tiri fiiri, mise waxey indhaha ku dhifatay Saciid oo ay u maleysay Maxamuud-kii waalana. Wey isku naxday iyadoo ordeysa bey qolkii saaxiibted joogtay ku soo laabatay una sheegtay in Maxamuud yimid.

Inkastoo ay ka naxday hadana waxey diyaar u aheyd waxkasta oo u yimaado shar iyo qeyr. ”Abaayo waxba igama qaadayo dagaal iyo nabad midkuu la yimaado ayaan kula macaamiltamayaa ee waxba ha nixin” intey ku tiri saxiibteed ayey soo wada aadeen qolkii fadhiga ahaa.

”Amran abaayo maxaa dhacay oo aad guriga u iman weysay hooyo waa wel weleysay ayuu Saciid ku salaamay, lafteeda markey aragtay inuu Saciid yahay xooga kurbadii heysay waa ka yaraatay, waayo walaalkeed ma ahan reero dagaal isageyna isugu dhow yihii waxa guriga ku nool, inkastoo aysan arrimaheeda gaar ahaaneed u sheegin hadana waa isku aragti. Maantase iney walaalkeed ka dhigato saaxiib taagan booskii aabaheed dantaa qasbeysa haddii kale wax uma kala soconayaan.

”Soo bax hadda xaafada ayaan aadeynaa hooya tiri halkaasey joogtaa ee soo wad gabadha walaasha ah” Saciid oo raba inuu baxo fadhigiina ka kacay baa hadalkaasi ku yiri walaashiis. Amranse waa intey rabatey waxey ku tiri walaalkeed ”u sheeg hooyo inaan imaneyn caawa guriga ha inoo ahaato berito haddii Alla idmo!!

Xaqiiqdii Amran markey jawaabtaasi bixineysay waxey gocotay hadaladii ay hooyadeed kula hadashay uma muuqan jawi wanaageed, waxey hubtaa in haddii guriga tagto ay markale dib ugu laabaneyso murankii aan dhamaadka laheyn. Misna dhankale waxey dooneysa iney ogaato haddii ay ku adkeysato go’aankeeda diidmada ah ee iney reerkeeda ku soo laabato si xaalku noqonayo!..

Lasoco cadadka dambe insha Allaah…….!

Ikraam Cali-kaar
Gothenburg, Sweden
ikraam@journalist.com