Miyaan dooqa keligeey laheyn?

Jaaniskaa ba’a intey hoos ka tiri ayey hadalkii u raacisay ”waan soo fekeri doonaa haddii Alla idmo ee nabadgalyo!”. Intey u dhaqaaqday xaggii guriga ayey misna dib ugu soo laabatay isagii oo wel meesha taagan markaasey ku tiri ”Ma salaameysa islaantii habaryartaa aheyd mise meel baad ku socotaa?” Weydiintaasi kama ahan in hooyadeed salaamo ee waxey ka tahay aad ogaatid waxa uu islaanta u akhriyo iyadana ay u sheegto iyo fikirka ay ka qaadan doonto markey maqasho in gabadheeda ay ninkale xirriir la leedahay.

Isna waa intuu rabay malaha uu heli karro tallo wax ku ool ah una sheego Islaantu meesha gabadheeda ka joogto. ”Haa abaayo waa runtaa, waan ilaaway inaan habaryar soo salaamo haddii kale waxey leedahay wiilku waa kugu caasiyoobay” intuu yiri buu gaariga xagiisa u dhaqaaqay si uu hubsado in wax walba Ok yihiin sin aan looga xadin.

Isagoon awalba rabin inuu gallo guriga, marba haddii Amran aysan sheekada uu wato diyaar u aheyn wax u yaallo meesha ayaan jirin wuxuuse ku jiifa in Islaanta ay garabkiisa tahay wax ka haalabayana aysan jirin.

Islaantii markey maqashay sharqanta furaha ee in lasoo galayo guriga ayey inta soo koobtay taleefankii ay ku hadleysay u soo dhaqaaqday xaggii gabadhedi iyo Cabbaas oo aan weli soo gelin guriga .

”Waryaa Cabbaas xageed ka dhacday ayaantan, maxaa dhacay haddii waalid iyo ilmo la isku yahay ma inaan la isa salaamin baa waan kuu jeeday inaad irida ka laaban rabtay Amran baase ku tiri kaalay salaan habaryartaa e. Waaggii hore waxaad aheyd wiil iga fekeri jiray oo salaanta aan ila geesmari jirine hadase malaha arrimo kale baa kula soo gudboonaday?” Islaantu markey sidaasi leedahay waxey ugu darnaaneysay gabadheeda oo aan dhowr talaabo sidaasi uga fogeyn daarada dhexe. Mase kala jecla Amran dhago hadalkasta oo iyada loogu jeedo. Intey qososhay bey madaxa luxday oo tiri ”Illaahow nimaan wax ogeyn ha cadaabin, weligiinba sarbeeba hadalka dan iyo heellose kama lihi muxaaradada beenta ah ee la iskugu raaxeynayo.

”Maya habaryar, sidaas maahan waad ogtahay inaad hooyadey camal ii tahay sideen salaanta kuula garabmarayaa. Hooyo walaahi waan iskamashquulay shaqadii waad ogtahay wadankaan hadaan la shaqeysan qiimo layeelanayo. Markasta Maxamuud aan arkaa isagaan kaa wareystaa ayaamahan ismoogeyn.” ayuu inta yiri horey u sii raacay islaantii oo leh ”Soo gal hooyo oo kaalay fariiso aad wax cabtidee”. Islaantu wey dareensan tahay in gabadhu iyo wiilku aaney jidka iska soo helinee ay balansanaayeen.

Waxey dooneysa iney ogaato wixii dhacay. Cidey warkaasi ka heli karto waa Cabbaas oo u dhugo nugul warkeeda si uu hello Amran. Waan dhawahay hooyo ee maxaad heysaa adiga caafimaadkaga iiwaran iyo hadalo kale oo isnabadey ah ayuu weli daba wada intey u socdeen fadhiga xagiisa.

Amran oo aan jecleysan sii joogista meesha ayaa markey hooyadeed salaantay iyadoo qolkeeda u socota tiri soo dhawoow walaal guriga gurigaagi waaye ha is martiyeen waan soo labanayaa e.

Illaahow wejigiisa kaa qari bey taagan tahay soo laabasho ay u soo laabato iska daaye. Ifka kan maxaa loo uumayna waa isweydiisay. Abuurtay Illaahey mey badali akrtaa hee. Sidaase kaga fakanmeyso ninka wuxuu fadhiyaa gurigii, Islaantina waxey ka sugeysa inuu u waramo siddii weriye SONNA oo kalle. Haddey intey door ah iska wareysteen xaaladda guud ahaaneed ayey islaanti tiri “Iiwaran maandhow maanta xaalku waxaad moodaa in intii hore aad iskaga soo dhawaanteen walaasha ee maxaa isbadal ah oo yimid, xageese ka timaadeen? Mise jidkaad iska soo hesheen?”

- Maya habaryar jidka iskameynaan soo helin ee waanu balansaney, waxaanu jirnay meel maqaayad ah oo aan ku sheekeysaneynay. Waad ogtahay in Amran aan jecalahay oo aan rabo iney oorideyda noqoto. Hase ahaatee wax isbadal iyo isku soo dhawaansho ah ma jirto.

Maanta waxey ii cadeysay ineysan diyaar u aheyn xirriir nadhexmara sababtoo ah waa iyadoo xirriir uu kala dhaxeeyo wiil ay iigu sheegtay inuu dagan yahay dalka Ingiriiska. Islaantii markey maqashay in gabadheeda nin kale ay hamiga kuheyso ayey ku sigatay iney muraal dilaacdo. Waxey ogaatay sababta gabadheeda ay u diideyso wiilka ay la rabto. Tuhinkii ay islaanta ka qabay in xirriir kale uu jiro ayey maanta ogaatay.

- Xaqiiqdii ma aqaano si aan waxyeello qof aan ku rabin inaad hesho waa wax aad u adag. Hadey dhacdo in ruuxaasi aad nolol lawadaagtana waxaa adkaaneysa in wax badan qabsoomaan loona dhaqmo si dabiici ah. Marka habaryar Illaahey baa tallo ku filan, walaashey ima rabto ee waxba haqsbin ninkey rabtana yaan loo diidin haddii kale waxaa dhaceysa arrimo badan oo laga qoomameeyo.

Islaantii inkastoo hadalkaasi dambe ee Cabbaas uu ku reebay dareen xoogan hadana waxey dooneysa iney dhaqankii iyo caadooyinkii ay lahaayeen ay muujiso, taasoo ah mid ku saleysan ja juub iyo xoog la adeegsado.

Amran markey qolkeedi gashay hoostana kasoo xiratay ayey sariirta isku tuurtay siddii wax waalan oo kale. Waxey aad ugu qoomameysay raacistii ay maanta raacday ninkii Cabbaas ahaa. ”Adduunyada hadduu nacas jiro Wallee kan baa ah” Intey tiri bey sariirti dhinac kale uga jeesatay.

”Laakin maxaan ugu shaleynayaa waan ku faraxsanahay inaan u sheegay wixii caloosheyda ku jiray maxaa adduunkan qasab iyo is jiid jiid Illaahey ma abuurine kuma rabo kuma rabo aa ku filan, hadduu diido waxaan u sheegay isagaa cirka biyo ka cabaya” ayey markale tiri . Isla hadal ayba ka bixi weysay waxaa waxweyn la noqday in ruux dhan oo Illaahey abuuray lugu qasbo wuxuusan rabin.

”Kaalay maan u tago Cabbaaskii waalnaa iyo islaanti aan soo dhageysto waxey isku gurayaan” bey iskula hadashay sariirtiina kasoo booday iyadoo haabaneysa maro weyn oo ay hagaagato, markey qolkeedi kasoo baxday ayey xasuustay in waqtigan ay habooneyn ee bal ay kaadiso inta uu ka baxo, markaasina eeggto falka ay Islaantu sameyso qolkeed bey dib ugu laabatay.

- Hooyo waxba ha wel welin, sidaan horey kuugu sheegay weeyaanAmran nimaan adiga aheyn u dhiximeyso. Ninkan aad sheegeyso anigu war umahayo waanse dareensanaa inuu jiro shaqsi kale oo casharo been ah u akhriyey gabdheyda. Laakin dhabtu waxey tahay caadadii aan laheyn inaan lugu xadgudbin gabdhaheena wey ku dhaqmi jireen, balse midan aan dhalay baa meel kale rabta iney haweysato waase arrin aan u soconeyn.

- Habaryar fiiri waxba ha qasbin walaashey waxaan u sheegay iney jaanis i siiso kana soo fekerto, waxaa dhici karta ninkan baas inaan ka fiicnaado. Iyadana inkastoo diidmo qayaxan ay ii muujisay hadana waxey tiri waan soo fekeraya, walow aanan hubin iney isiineyso jawaab lugu qanci karro.

Isla fiicana wiilku oo maangaabsanaa, ma naag meeli u cadahay baa soo fekereysa, mise Amran baa ninkey jecleyd sahal ku ilaaweysa kana baxeyso axdigii adkaa ee dhexmaray?? Waa nin quud aan jirin qoryo u guranaya ee Allow yaa yiraah ka joog!

- Marka hadda waan sii tagayaa kow dheh ee aan iska warheyno, Maxamuudna caawan is arkeynaa markale ayaan kaaga mahadcelinayaa habaryar wanaagaad ii heyso walaasheyna Illaahey niyadeeda ha isoo jeediyo!

- Xageed u ordeysaa maandhow joog oo nala cashee see waaye guriga waa gurigaagii adiga dhan carar baad ku jirtaaye. Ayey tiri Islaantii oo weli rabta inuu sii joogo si ay cambaar u sheekeystaan.
Ma nin meel aan laga rabin fadhiga u yaala ayaa jira, waa inuu meeesha ka tagaa intey goori goor tahay. Wuu jeclaan lahaa in habarta inta u yeerto Amran ay hortiisa ku canaanato markaasina ay si wadajir ah u ogaadan waxa Amran ay u diidan tahay guurkiisa. Laakinse wuxuu is yiri intey inta hortaaga hadal aan munaasib aheyn lugu dhaho ay aragaaga kasii carari laheyd waxaa kuu roon inaad hadeer kabahaaga banaanka ku gashato.

Intuu fadhigii ka kacay ayuu yiri ”Haye hee habaryar khery ayaan kaaga tagay ee waa inoo markale anigaa beriro insha Allaah idiin wacayo, walaasheyna igu salaan!
albaabkiina kasii baxay.

Duq Faadumo hadey fursad ay furka ku tuurato heysataa waa iney daabkeedi soo diyaarsataa. Ma gabadheedii oo guur doon ah bey dili kartaa waa laga soo tagay xilligii carruurnimada. Inan qaan gar gacan u qaad waa dhibaato.

Laakin habartu markan gacan ka hadal iyo wax ka xunba waa u diyaar, waayo qoyskii dhamaa ee ku haminayey in gabadheedii iyo Cabbaas Cumar la isku darro ayaa rajadeeda xuntahay. Islaantu waxaa kaweyn in lugu sheekeysto oo lugu tilmaamo mid aan carruurteedi ka adkaan karrin. Markey xasuusato Islaamaha ay heybtada wadaagan ee gabdhahooda u taliya sidey rabaana yeela madaxaa derbi oo kale la ’ekaada.

”Odeygii dhalay baa faraha ka baxshee maxaan ka qaban karaa? Markey wax ka qabashada u baahneydna isagaa qarar iyo buuro ka tuuraye, waase aniga iyo hadeer tarbiyo cusub” bey intey tiri u yeertay Amrantii qolka ku jirta.

Amran oo iska dhigeysa warjira moog ayaa qolkeedi kasoo baxday una timid Islaantii oo aad u kareysa sidii dheri dabka lugu ilaaway. Kursigii ugu sokeeyey bey ku fariisatay iyadoo habarta fiirineysa iskana ilaalineysa in gacanta hadal looga dhigo yeeristaankeedi.

”Haa hooyo waa ikanaa ee maxaa dhacay”. Islaantii intey indhaha ku kuurtay bey tiri. Maxaa dhacay miyaad leedahay sow isma ogid waxaad sameyneysid. Ma waxaad moodey inaan lugu ogeyn?.
- Hooyo meeshaad ka hadleyso ma ogiye maxaa jira ma wax xun baa sameeyey?

- Wax xun iyo wax caqligu diido ayaad sameysay. Sababtoo ah arimo aan halkan horey uga hadalnay baa meesheedii taagan. Marka ha iska dhigin ruuxaan wax ogeyn.

- Maxaa kuu qorsheysan? Cabbaas maanta waad is aragteen sow maahan?

- Haa, hooyo waan is aragnay waan isla soo qadeynay, walaalkeey waaye maxaa ku jaban? Su’aal rogaal celis ah bey jawaabteedi ka dhigtay.

- Maxaad kawada hasheen adiga iyo ina habreedkaa?

- Hooyo wax siyaado ah oo aan ka hadalnay ma jirto waxa uu ii sheegay inuu rabo in xirriir ila yeesho, koley waa arrin aad halkan wad wadeen, marka sheekadiisaasi iguma cusba xiisana igumaheyso.

- Haye, maxey jawaabtada noqotay oo aad u sheegtay?

- Xaqiiqdii hooyo waxaan u sheegay majirto walaaltanimo iney naga dhaxeyso damaciisana uu dib ula laabto intaas baan u sheegay oo keliya. Ee maxey tahay sababtaad ii weydiineyso, koley waan ogahay waxaad dooneysaan labadiina. Hase ahaatee aniga mowqifkeyga waa kiisi aad ogaalka u aheyd marna ma badalayo.

Dhabtase hadaan kuu sheego waa anigoo xirriir naga dhaxeeyo wiilkale oo dhawanahanba sheeko noo socotay. Mana ila qumana inaan balantii aan qaaday ka baxo.

Islaantii markey kasoo baxday afkii Amran in meesha uu jiro wiil ay ku hamiyeyso, ayey inta is heynweysay soo haabatay taleefankii ay ku hadleysa ku tuurtay Amran oo aan iska jirin kagana dhufatay gacantii ay iskaga dhigtay. Meeshii dagaal iyo gacan ka hadal ayey isku badashay. Amran iskuma dayin iney cararto, waxeyse gashay is difaac xoogan. Waxey bilowday iney hadalo dabacsan ku hadasho una sheegto in sida ay moodeyso aaney aheyn. Qasab iyo ja juubna aan xal noqoneyn ee waalid iyo ilmihiis sii kala geyneyso. Markii laga maqli warka islaantiina ay qeylineyso Amran ciil iyo carro ayey isla heynweysay waxaana dhagaha ugu shubtay hooyadeed jawaab laga naxo.

- Hooyo diid ama ha diidin, hadalkeygii waa kii weli warkeyga ha gallo.

- Eyga xun ee Cabbaas intaan guursan lahaa waxaa ii dhaanta inaan dhinto oo qabri la I geliyo.

- Haa waa runtaa ayey tiri Islaantii in meeshii aabaha kabaxay aad baxdo ayaad kuu fiiicneyd waxaan ceeb iyo calool xumo aheyn nalooma joogtid e. Balanse baan ku qaaday meeshey gaarto sheekadan ha daadan ka biyo cabin, duco iyo deyro bey noqoneysa xaaladaada.!! Ee iiga bax qolkeyga aragaagana iga qari meel daran kabaxee!

“Waayahay hooyo aan arko meeshey wanaajinta Cabbaas iyo xushmeynta aad u heyso xayawankan ay geyso. Anigoo gabadhaadi ah waxaad ka shaqeyneysaa murugeyda mustabal la’’aanteydii ogow hooyo inaan ku cafineyn. Maantana in uu arageyga kuugu dambeyn doono ku bishaareyso!” Intey tiri ayey ka baxday qolkii iyadoo aad moodid waran laganay u fakatay dibada ileyn weli dharkii ay kaga timid banaanka iskama siibine!

Lasoco cadadka dambe insha Allaah…….!

Ikraam Cali-kaar
Gothenburg, Sweden
ikraam@journalist.com